Protokół komunikacyjny to zbiór ustalonych reguł i zasad określających sposób wymiany danych między urządzeniami lub systemami w sieci. Definiuje między innymi format przesyłanych wiadomości, kolejność ich wysyłania oraz sposób adresowania i potwierdzania odbioru, dzięki czemu urządzenia różnych producentów mogą się ze sobą porozumiewać. Przykładami protokołów komunikacyjnych są HTTP i FTP używane w Internecie oraz Zigbee, Z-Wave, Thread czy Matter stosowane w urządzeniach smart home, umożliwiające sterowanie oświetleniem, gniazdami czy czujnikami w jednej sieci domowej.
